Wiele osób doświadcza często problemów z kolanami. Bolą ich po wycieczce w góry, w trakcie wchodzenia po schodach, czy nawet w trakcie wstawania z krzesła.
Co ciekawe – problem ten dotyczy całkiem młodych osób.
Jeżeli więc nie chcesz być jedną z nich, zapraszam do dalszej części artykułu, z której dowiesz się jakie dwie kluczowe (ale nie jedyne) kwestie mają wpływ na zdrowie stawów kolanowych.
1. Pierwsza ważna kwestia, czyli mobilność sąsiadujących stawów.
Po pierwsze czym w ogóle jest mobilność ?
W dużym uproszczeniu, jest to zdolność naszego ciała do produkcji ruchu w danym stawie, w optymalnym dla niego zakresie. Idealnie by było, aby ten zakres podlegał naszej świadomej kontroli, a więc abyśmy byli w nim silni i aby osiągnięcie go nie sprawiało bólu.
Przykład ? Świadoma kontrola poszczególnych segmentów ciała np. w głębokim przysiadzie będzie wyrazem bardzo dobrej mobilności ogólnej.
Po drugie. Ktoś może zapytać, co mają wspólnego inne stawy ze zdrowiem kolan. Kolano to kolano, co nie ?
Niby tak, ale nasze ciało to jedna wielka sieć naczyń połączonych i poprawa mobilności w odpowiednich stawach, może być jedną z lepszych rzeczy, jaką kiedykolwiek zrobisz dla swoich kolan. NAPRAWDĘ.
Oczywiście nie jest też tak, że możemy sobie wybrać stawy przypadkowo. W każdym z nich, istnieje pewien kompromis między mobilnością, a STABILNOŚCIĄ.
Wiecie już czy jest mobilność, natomiast stabilność to nic innego jak zdolność do przeciwdziałania niechcianym ruchom w stawie. Tyle wystarczy wiedzieć.
A więc wracając do tematu. Istnieje pewna koncepcja, która opisuje wspomniany wcześniej kompromis pomiędzy mobilnością oraz stabilnością w poszczególnych stawach. Według niej idąc przez ciało staw po stawie, możemy opisać dominującą funkcję danego stawu. Staw kolanowy charakteryzuje się głównie stabilnością, co jest poniekąd uwarunkowane jego budową.
Dla kontrastu stawy powyżej oraz poniżej, czyli biodro oraz staw skokowy charakteryzują się wysoką mobilnością i mogą poruszać się praktycznie we wszystkich kierunkach.
Jeżeli w którymś z tych stawów będziemy mieli do czynienia z niedostateczną mobilnością, mogą wystąpić problemy z kolanami. Aby to lepiej wyjaśnić odnieśmy się do BAAAARDZO uproszczonego przykładu:
Załóżmy, że ciało do poprawnego funkcjonowania potrzebuje zdobyć komplet punktów.
Jeżeli dla przykładu mamy wystarczającą mobilność we wszystkich stawach, możemy opisać nasze funkcjonowanie następująco:
Mobilność stawu skokowego – 100 pkt
Mobilność st. Kolanowego – 100 pkt
Mobilność st. Biodrowego – 100 pkt
Suma – 300 pkt
Spójrzmy teraz na inny przykład, w którym mamy ograniczoną ruchomość w stawie biodrowym.
Mobilność stawu skokowego – 100 pkt
Mobilność st. Kolanowego – 110 pkt
Mobilność st. Biodrowego – 90 pkt
Suma – 300 pkt
W tym wypadku, brak mobilności bioder wymusza na kolanach większą mobilność, niż miałoby to miejsce w optymalnych dla ciała warunkach. Oczywiście jeśli staw skokowy również nie działałby do końca dobrze, wyglądałoby to jeszcze gorzej.
Oczywiście takie równanie jest wielkim UPROSZCZENIEM, ale chodzi o zrozumienie idei. Jeżeli brakuje nam mobilności w odpowiednim stawie, nasze ciało szuka drogi do uzyskania jej gdzie indziej, aby jak najefektywniej (i jak najmniejszym kosztem energii) się poruszać. Tak jak na powyższym przykładzie, brak mobilności biodra może więc rzutować na staw poniżej – zwiększając ruchomość kolan. Równie dobrze mógłby jednak oddziaływać na segment wyżej czyli odcinek lędźwiowy kręgosłupa.
Okej, a więc co wpływa w ogóle na naszą mobilność ?
Jak się pewnie domyślasz, ruch ! Nieużywany zakres ruchu, jak każda inna nieużywana umiejętność z czasem zanika. Im jesteśmy starsi i im więcej siedzimy, tym dzieje się to szybciej. Zadbaj więc o codzienny ruch, a Twoje kolana Ci podziękują. Nie wystarczy jednak wypracować zakresu ruchu. Trzeba go jeszcze utrzymać, szczególnie w specyficznych, skrajnych zakresach ruchomości.
I tu przechodzimy do kwestii numer dwa, czyli:
2. Siła mięśni wpływających na kolana
Przypomnij sobie, gdy mówiłem wcześniej o stabilności. Oprócz takich czynników jak budowa stawu, obecność więzadeł czy też ścięgien – ogromną rolę w stabilności odgrywają nasze mięśnie. W naszym dzisiejszym społeczeństwie, gdzie siedzenie jest bardzo powszechne, bardzo częsta staje się dominacja przedniej taśmy anatomicznej, czyli mówiąc ogólnie – przodu naszego ciała.
Mięśnie przedniej części bioder i ud stają się sztywne i skrócone (mimo że jednocześnie są słabe) i nie pozwalają tylnej części ciała robić swojej roboty w pełni. Taki przedłużający się stan może powodować nadmierny stres działający np. na przednią część stawu kolanowego.
Aby równoważyć ten stan, powinniśmy więc nie tylko dbać o mobilność, ale również dbać o siłę mięśni działających na stawy biodrowe, kolanowe oraz skokowe. Głównie będą to więc mięśnie należące do całej tylnej taśmy anatomicznej z naciskiem na mięśnie tyłu uda, które bardzo mocno odpowiadają za wyhamowywanie kolan w trakcie ruchu, oraz mięśnie pośladkowe.
Te ostatnie są szczególnie ważne, ponieważ nie tylko kontrolują ruchy naszych bioder, ale anatomicznie są również bezpośrednio połączone z kośćmi tworzącymi staw kolanowy. Oczywiste jest więc, że złe funkcjonowanie pośladków może pozostać nie bez znaczenia dla zdrowia naszych kolan. Przykładowo: słabość tych mięśni może sprzyjać chociażby takim problemom jak nadmierne koślawienie kolan.
Do tej pory, mówiłem głównie o tyle naszego ciała, ale to nie oznacza, że przód powinniśmy tylko i wyłącznie rozciągać. Tak jak już wspomniałem – nasze biodra mają skłonność do przykurczu, ale w dużej mierze jest to też spowodowane ich słabością. Odpowiednia siła mięśni ud, będzie bardzo ważna nie tylko dla odpowiedniego funkcjonowania obszaru bioder, ale również do utrzymania chociażby odpowiedniej pozycji rzepki.
TAK więc PODSUMOWUJĄC:
W naszym ciele nie jest nic czarno białe i rozpatrując np. zdrowie kolan nie możemy zapomnieć o innych stawach, czy o funkcjonowaniu mięśni brzucha lub stopy.(O których nic specjalnie nie wspomniałem, aby dalej nie komplikować sprawy).
To co warto zapamiętać to fakt, że najlepsze i najważniejsze co możecie zrobić, aby dbać o swoje kolana – to dbanie o siłę tak naprawdę wszystkiego co je otacza, oraz o odpowiednią mobilność stawów znajdujących się powyżej oraz poniżej stawu kolanowego.
Jeżeli już doświadczacie bólu, polecam udać się natomiast do SPECJALISTY, który przeprowadzi odpowiednią diagnostykę i dobierze ćwiczenia pod wasz konkretny przypadek.